Millipark Sürüngenleri

Rate this item
(1 Vote)

DİLEK YARIM ADASI BÜYÜK MENDERES DELTASINDA YAŞAYAN SÜRÜNGENLER


TÜRLERİN İNCELENMESİ
Dilek Yarımadası Ulusal Parkından 4'ü kurbağalara, 2'si kaplumbağalara, 10'u kertenkelelere ve 8'i de yılanlara ait olmak üzere 2 klasise ait toplam 24 tür toplanmıştır. Örneklerin taksonomik ve bazı morfolojik özellikleri şu şekildedir:


Clasis: Amphibia
Ordo: Anura ( Kuyruksuz Kurbağalar )
Familya : Bufonidae

Bufo bufo ( Linnaeus, 1758 ) Siğilli Kurbağa
Vucüt uzunluğu bakımından oldukça iri örneklerdir. Vücutta bol miktarda siğil bulunur. İri siğiller vucüt yanlarına doğru azalır. Daha küçük sivri siğiller ise özellikle vücudun üst yarımında, yanlarda ve ekstremitelerin üzerinde sıkça bulunmaktadır. Sırtın zemin rengi açık veya koyu kahverengi, siğiller ise daha koyu renktedir. Alt taraf ise kirli beyaz veya grimsi renktedir.
Üreme dönemi şubat ayı sonlarıdır. Özellikle mart ayında küçük su birikintilerinde bol miktarda yumurtaya rastlanmaktadır. Eldeki iki dişi örnekte vucüt boyu ortalaması 98.00 mm'dir
Bufo viridis Laurenti, 1768 Gece Kurbağası
Üreme mevsiminde yakalanan örneklerde deri oldukça siğillidir. Sırt zemin rengi grimsi yeşildir. Bunun üzerinde açık ve koyu yeşil lekeler vardır. Vücut uzunluğu ortalaması 70.10 mm'dir. Nisan ayında bol miktarda karaya çıkmış genç bireylere rastlanmıştır.


Familya : Hylidae
Hyla arborea ( Linnaeus, 1758 ) Ağaç Kurbağası
Parmakların uç kısmı yassıdır. Deri vücudun üst tarafında düzdür. Sırt taraf parlak yeşil renktedir. İki örnekte vücut uzunluğu ortalaması 38.75 mm'dir.


Familya : Ranidae
Rana ridibunda Pallas, 1771 Ova Kurbağası
Araştırma alanında en bol rastlanan türdür. Dorso - lateral kıvrımlar bütün örneklerde vardır. Erkek örneklerin hepsinde üreme mevsiminde baş parmak nasırı ve dış ses kesesi bulunur. Sırt tarafın zemin rengi yeşil veya kahverengidir. Bu zemin üzerinde yeşil ve büyüklüğü değişen daha koyu kahverengi veya yeşil renkli lekeler vardır. Vücut uzunluğu ortalama 68.60 mm'dir.


Clasis : Reptilia
Ordo : Testudinata ( Kaplumbağalar )
Familya : Emydidae


Mauremys caspica ( Gmelin, 1774) Çizgili Kaplumbağa
Sadece 4 örnek görülmüş ve bunlardan 1 tanesi tespit edilmiştir. Üst kabuğun üstü gri, alt tarafta koyu veya siyah lekeler bulunur. Baş, boyun yanları ve bacaklar sarımsı çizgilidir. Örneklere dere kenarında rastlanmıştır. Dört örnekte saptanan kabuk uzunluğu 182.00 mm'dir.


Famiya : Testudinidae
Testudo gracea Linnaeus, 1758 Adi Tosbağa
İncelenen 7 örnekte supracaudale plaklar tek parçalıdır. Bu plağın uç kısmı ergin erkeklerde hafif içe doğru büküktür.Sarımsı veya gri olan üst kabukta 5 vertebral, 4 çift costal plak bulunur. Alt kabuk sarı kahverengi ve siyah renklidir. Karapaks boyu ortalaması 205.00 mm'dir.


Ordo : Squamata ( Pullular )
Subordo : Lacertilia ( Kertenkeleler )
Familya : Gekkonidae

Cyrtopodion kotschyi ( Steindachner, 1870 ) İnce Parmaklı Keler
İncelenen örneklerde baş ve gövde kısmı yassıdır. Parmaklar ince yapılı, kuyruk altı pulları düzdür. Sırt taraf açık veya koyu gri, alt taraf beyazımsıdır. Örneklere taş yığınlarının altında rastlanmıştır. Vücut boyu ortalaması 55.00 mm'dir.

Hemidactylus turcicus ( Linnaeus, 1758 ) Geniş Parmaklı Keler
Küçük pullar ve büyük tüberküllerin bulunduğu sırt taraf grimsi veya açık kahverengi, üzerinde de daha koyu lekeler bulunur. Alt taraf kirli beyazdır. Örneklere taş altlarında ve idare merkezi olarak kullanılan evlerin duvarlarında rastlanmıştır. Vücut uzunluğu ortalaması 85.00 mm'dir.


Familya : Agamidae
Agama stellio ( Linnaeus, 1758 ) Dikenli Keler
Baş ve gövde kısmı yassıdır. Boyun ve baş yanlarında diken şeklinde pullar bulunur. Sırt tarafı siyahımsı gri ve büyük sarı lekelidir. Vücut uzunluğu ortalaması 280.00 mm'dir. Araştırma bölgesinin her yerinde örneklere rastlanmıştır.


Familya : Amphisbaenidae
Blanus strauchi ( Bedriaga, 1884 ) Kör Kertenkele
Araştırma alanında en bol rastlanan türdür. Dış görünüşü solucana benzer. Vücüt boyu 18-20 cm. civarındadır. Kuyrukları kısa ve küttür. Genellikle seyrek bitki ve çalılık kısımlardaki taş altları ile toprak içinden yakalanmıştır.


Familya : Anguidae
Ophisaurus apodus ( Pallas,1775) Oluklu Kertenkele
Vücut silindir şeklinde bacaksız ve yılana benzer. Vücut boyu yakalanan 3 örnekte de 90cm'dir. Sırt rengi kahverengidir ve üzerinde leke yoktur. Örneklere bol ağaçlı orman içinde rastlanmıştır.


Familya : Lacertidae
Lacerta danfordi ( Günther, 1876 ) Toros Kertenkelesi
Vücut açık kahverengi renktedir ve üzerinde dağınık küçük siyah ve beyaz lekeler vardır. Alt taraf açık renklidir. Başın alt kısmı ile boyun bölgesi ise tuğla kırmızısı renktedir. Vücut boyu 20cm. civarındadır. Genellikle örneklere dere kenarına yakın bölgelerde rastlanmıştır.

Lacerta trilineata Bedriaga, 1886 İri Yeşil Kertenkele
Vücut uzunluğu ortalaması 4 engin örnekte 38cm'dir. Sırt taraf sarımsı yeşil renkte ve üzerinde siyah veya koyu kahverengi lekeler vardır. Kulak deliğinin yan taraflarında ve boyun yanlarında mavilik vardır. Kuyruğun başlangıç kısmı sarımsı yeşil , son kısımları ise kahverengidir. Baş altı sarı yanları yeşilimsidir. Karın taraf sarımsı veya sarımsı beyazdır.
Örneklere maki vegetasyonu olan bölgelerde rastlanmıştır. Zaman zaman sıkıştırıldıklarında ağaçlara tırmandıkları gözlenmiştir.


Ophisops elegans Menetries, 1832 Tarla Kertenkelesi
Vücut uzunluğu ortalaması 13,5 cm'dir. Sırt taraf sarımsı gri veya kahverengidir. Karın taraf ise kirli beyaz renktedir. Araştırma sahasının hemen her yerinde bolca rastlanan bir türdür. Özellikle kıyı ve maki vegetasyonuna ait bitki türlerinin olduğu alanlarda daha boldur. En çok rastlandığı aylar mart, nisan aylarıdır.


Familya : Scincidae
Ablepharus kitaibeli ( Bibron-Bory, 1833 ) Benekli Kertenkele
Araştırma süresince bu türden sadece bir örnek toplanmıştır. Bu örneğin vücut uzunluğu 10,10 cm'dir.


Mabuya aurata ( Linnaeus, 1758 ) Tıknaz Kertenkele
Vücut uzunluğu ortalaması 14.50 cm'dir. Sırt zemin rengi açık kahverengi veya kızıl kahverengidir. Bu zemin üzerinde iki sıra halinde siyahımsı enine lekeler vardır. Bu lekeler orta kısımda bir şeritle birbirinden ayrılır. Baş ve kuyruk dahil karın taraf kirli beyazdır. Ayrıca ön ve arka bacaklar üzerinde koyu kahverengi lekeler mevcuttur.


Subordo : Ophidia ( Yılanlar )
Familya : Typlopidae
Typlops vermicularis Merrem, 1820 Kör Yılan
Vücütları solucan şeklindedir ve kuyruk ucunda ince bir diken bulunur. Gözler körelmiştir ve siyah bir nokta halinde görülür. Vücut uzunluğu ortalaması 20.50 cm'dir. Sırt zemin rengi açık veya koyu kahverengidir. Karın taraf daha açık renkte olup sarımsı beyazdır. Örneklere bitki örtüsü az, nemli ve taşlık bölgelerde rastlanmıştır.


Familya : Boidae
Eryx jaculus ( Linaeus, 1758 ) Mahmuzlu Yılan
Sadece bir örnek toplanmıştır. Örnek toprakla temas halindeki tas kümesinin altında yakalanmıştır.


Familya : Colubridae
Coluber caspius Gmelin, 1789 Hazer Yılanı
Toplanan iki örnekte sırt taraf gri kahverengidir. Karın taraf ise sarımsı beyaz ve lekesizdir.


Coluber Jugularis Linnaeus, 1758 Kara Yılan
Örneğe mayıs ayında güneşli bir havada taşlık arazide dolaşırken rastlanmıştır.


Eirenis modestus ( Martin, 1838 ) Uysal Yılan
Çalışma anında en bol rastlanan yılan türüdür. Sırtın zemin rengi sarımsı kahverengidir. Örneklere özellikle öğlen saatlerinde taşlık alanlarda toprakla temas eden taş altlarında rastlanmıştır.


Natrix natrix ( Linnaeus, 1758 ) Yarı Sucul Yılan
Sırtın zemin rengi gri kahverengidir. Baş altı ve boyun kısmı lekesiz olup sarımsı beyaz renktedir. Bu zemin üzerine kirli beyaz ve siyahımsı lekeler kuyruğa kadar dizilirler. Fakat vücudun gerisindeki ventral tarafta siyahımsı lekeler daha yoğundur.


Natrix tessellata ( Laurenti, 1768 ) Su Yılanı
Sırt rengi kahverengi ve zeytini yeşildir. Sırttaki siyah ve yanlarda bulunan beyaz lekeler az belirgindir. Sırttaki koyu lekeler küçük olup 4 sıra oluşturur. Karın tarafta baş ve boyun altı, örneklerde kirli beyaz renkte ve lekesizdir. Gövdenin ön kısmında zemin rengi sarımsı beyazdır. Bu zemin üzerinde seyrek siyahımsı lekeler vardır. Kuyruğa doğru ve kuyruk altında bu siyahımsı lekeler kuyruğu kaplar.


Telescopus fallax ( Fleischmann, 1831 ) Kedi Gözlü Yılan
Araştırma süresince bu türe ait sadece bir örnek toplanmıştır.

SONUÇ :
Bu araştırmada, 11.012 hektar büyüklüğündeki Dilek Yarımadası ( Kuşadası ) Ulusal Parkından 2 yıl devam eden arazi çalışmaları sonunda 14 familyadan 24 türe ait örnek toplanmış ve değerlendirilmiştir.
Sonuçta, çalışma sahamızda saptanan türlerin Türkiye'nin diğer bölgelerinde dağılış gösterenlerden taksonomik bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Yine de bu araştırma bölgesinin özellikle kertenkele türleri açısından zengin olduğu, dolayısıyla bölgenin korunması gereğine inanıyoruz ve temenni ediyoruz.


KAYNAKÇA
Balletto, E. M., Cherchi, M.A., Gasperetti, J. (1985) : Amphibians of the Arabian Peninsula. "Fauna Saudi Arabia" Vol 7. 318-392

Baran, I. ( 1984 ) : İzmir ve Bodrum arasındaki adalarımızın Herpetofaunasının taksonomik araştırılması. Doğa Bilim Dergisi. TBTAK Ankara. Seri A.8: 43-52

Baran, İ. ( 1986 ) : Bibliographie der Amphibien und Reptilien der Türkei. Zoologische Bibliographie der Türkei Pisces. Amphibia. Reptilia. Max Kasparek Verlag. Heilderberg. 79-118

Baran, I ( 1990 ) : Marmaris ve İskenderun arasındaki adalarımızın Herpetofaunasının taksonomik araştırılması. Doğa Bilim Dergisi. TBTAK Ankara. 14:113-126

Baykal, S. ( 1975 ) : Büyük Menderes Bölgesi. İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul. No: 1895

Eiselt, J. Schmidtler, J.F. ( 1971 ) : Vorlaufige Mitteilung über zwei neue Subspezies von Amphibia sailentia aus dem Iran. - Ann. Naturhistor. Mus. Wien 75: 383-385

Eiselt, J. Schmidtler, J.F. ( 1973 ) : Froschlurche aus dem Iran Unter Berücksichtigung Ausseriranischer Populationgruppen. Ann. Naturhist. Mus. Wien. 77: 181-243
Öztürk, M., Efe, R., Çelik, A. Ve Başlar, S. ( 2000 ) : Dilek Yarımadası Milli Parkının Biyocoğrafya özelliklerinin Kuşadası'nın Gelişimine Katkısı. Geçmişten Geleceğe Kuşadası Sempozyumu. 23-26 Şubat 2000. Kuşadası.

Schmidtler, J.F. ( 1975 ) : Zur Taxonomie der Riesen-Smaragdeidechsen (Lacerta trilineata Bedriaga ) Südanatoliens ( Reptila, Lacertiadae) -Veröff. Zool. Staatssamml. München 18: 45-68

Schmidtler, J.F. ( 1986 ) : Orientalische Smaragdeidechsen : 2. Über Systematik und Synökologie von Lacerta trilineata und L. Media und L. Pamphlylica ( Sauria:Lacertidae). Salamandra 22: 126-146

Schmidtler, J.F. ( 1988 ) : Eirenis Barani n. Sp. Aus dem Mediterranen Süden der Türkei ( Serpentes:Colubridae). Salamandra 22:203-214

Tanyolaç, J., Çelik, N., Olgun, K., Koca, S., Gencer, L. Ve Dönmez, E. ( 1995 ) : Ihlara Vadisinin Flora, Fauna, Ekolojik Varlıkların Tespiti ve Korunması: DPT. Proje No: 1991/91K 120510

Tok, V. ( 1993 ) : Reşadiye ( Datça ) Yarımadası Herpetofaunası üzerinde taksonomik ve Biyolojik Araştırmalar. E.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir. Kod No:10.0600.0000.014

Uğurtaş, İ. ( 1989 ) : Bursa- Uludağ Bölgesinin Herpetofaunası. Doğa Türk Zool. Der., TÜBİTAK, Ankara 13: 241-248.

Read 3527 times

bann

gzlc logo

Copyright © 2012 - 2025 Türkiye'nin Göz Bebeği Güzelçamlı'nın ilk ve tek portalı...

.