Akdeniz fokları 20. Yüzyılın başına kadar tüm Akdeniz kıyıları ile; doğu Atlantik kıyılarında Portekiz'den Batı Afrika sahillerindeki Senegal'e kadar 1000'lerle ifade edilen bir nufüsa sahip olarak serbestçe yaşamlarını sürdürüyordu. Akdeniz fokunun yaşayabildiği kıyılar ve buna bağlı olarak da fok nufüsu, son yüz yılda hızla azalmıştır. Günümüzde yer yüzünde yaşamakta olan toplam Akdeniz foku sayısının 450 ile 550 arasında olduğu tahmin edilmektedir.
Günümüzde Akdeniz fokları birbirinden kopuk 3 bölgede yoğunlaşmıştır:
1 - ) Atlantik Populasyonu
a ) Moritanya ve Batı Sahra Kıyılarında, b ) Maderia Adaları'nda
2 - ) Doğu Akdeniz Populasyonu
Türkiye ve Yunanaistan kıyılarında
AKDENİZ FOKU DAĞILIMI
Akdeniz Foku Davranış kara Akdeniz foku tam bir kıyı canlısıdır: Yaşamını sürdürmek için hem denize hem karaya muhtaçtır. Denizde geçirdikleri zamandan sonra, foklar uyumak için genelliklekaraya çıkarlar. Karada geçirecekleri zamanlar için kıyı mağaralarını tercih ederler. Kıyı mağaraları Akdeniz foklarına, tek büyük düşmanları olan insandan gizlenebilecekleri en uygun ortamı sağlar. Dişi Akdeniz fokları yavrularını karada, güvenli ve korunaklı bir kıyı mağarasının içinde doğurur. Yavru doğduğu mağarayı dört ay boyunca terk etmez ve anne sütü ile beslenir. Anne ve bebek fok, doğum mağarası çevresindeki insan varlığından ileri derecede rahatsız olur. İnsan etkisinden uzak, güvenli kıyılarda, nadiren de olsa, Akdeniz foklarını açık sahillerde yatarken görmek mümkündür. Esasen, türün doğal tercihi açık sahillerdir. Mağaralarının kullanılmasının, insan etkisiyle değişen bir davranış olduğuna inanılmaktadır.
AKDENİZ FOKU DAVRANIŞI
Akdeniz Foku "Üzerinde yapılaşma olmayan, insanların kolay ulaşamadığı veya insan faaliyetlerinin yoğun olmadığı, kıyı mağaralarına sahip ; sessiz ve tenha kayalık sahiller"i yaşama alanı olarak seçmekte ve bu alanlardaki bozulmalardan doğrudan etkilenmektedir. Akdeniz foklarının özellikle beslenmek için, kayalık sahillerin dışına çıkarak dolaşım alanlarını genişlettikleri; kumluk, çakıllık kıyılara, nehir ağızlarına hatta geceleri küçük balıkçı barınaklarına da uğradığı bilinmektedir. Ancak Akdeniz Fokunun birincil yaşam alanı yapılaşmamaış kayalık kıyılardır. Büyük bir deniz memelisi olduğundan dar yaşam alanları içinde barınamaz. Bir Akdeniz Fokunun günlük dolaşma alanı 30 km'yi bulabilmektedir. Tür ancak, makul büyükükte uygun kıyı alanlarının olması durumunda varlığını sürdürebilir ve güvenle yavrulayabilir.
ERGEN
Ergen foklar, erkek yada dişi, hala anne foku andıran bir görünümdedir. Ergen erkek, bu dönemlerinde, belli bir yerde bağımlı olmadan, çok uzun mesafeli seyahatler yapabilirler. Bilindiği kadarıyla, dört yaşından sonra üremeye başlarlar ve tüy değişimleri sırasında cinsiyetlerine göre erişkin dişi yada erkek görünümüne kavuşurlar.
YETİŞKİN ERKEK
Yetişkin bir erkek Akdeniz fokunun boyu 3,5 metreyi bulabilir. Renkli yetişkin dişilere göre daha koyudur. Karın altları daha koyu renktedir ve karınlarında, genel renklerine kıyasla çok açık renkli bir leke bulunur. Karındaki bu lekenin şekli bireyden bireye değişiklik gösterir.
YETİŞKİN DİŞİ
Yetişkin dişi Akdeniz foklarının boyu 2-3 metre arasındadır. Karın altları, gerdandan arka yüzgeç ayaklara kadar, sırta göre daha açık renklidir. Sırt renkleri açık griden, kirli beyaza kadar değişebilir. Dişi Akdeniz fokları 2 metre boya eriştiklerinde üreme kabiliyeti kazanır. Yetişkin dişi fokların bellerinde, erkek fokların çiftleşme sırasında bıraktıkları sıyrıkların izleri görülebilir. Boyları birbirine yakın bir ergen ile yetişkin dişi, yetişkin dişinin belindekiçiftleşme izlerinden ayırt edilebilir.
AKDENİZ FOKU DIŞ GÖRÜNÜMÜ
BEBEK
Bebek Akdeniz foku 70-80 cm. boyunda doğar. 1,5 - 2 cm uzunluğunda yumuşak kılları vardır. Rengi karın altındaki açık renkli leke dışında siyahtır. Bebek Akdeniz fokunun cinsiyetini, karnı altındaki lekenin şeklinden belirlemek mümkündür.
KOÇERO
Bebek Akdeniz fokları doğumdan sonraki 6. - 7. haftadan itibaren uzun ve koyu renkli tüylerini değiştirmeye başlar. Bu arada, besleyici anne sütünü emerek hızla büyür ve tombullaşır. Doğumdan dört ay kadar sonra doğduğu mağaradan ayrılıp yetişkin bir fok gibi yaşamaya başladığında, görüntüsü annesini andırır; çok kısa ve sert kılları vardır. Ancak sütle beslenmenin sonucu olarak çok daha tombul bir görünümdedir.
YAVRU
Doğumdan dört ay sonra doğum mağarasından ayrılan fok, yaklaşık bir yaşına geldiğinde, değişen tüyleri ile birlikte, artık hemen tamemen anne foka benzemeye başlar. Besinini kendi başına denizden sağlamaktadır ve mağarayı terk ettiği zamanki tombulluğunu kaybetmiştir.
